Dekan Bertan, Denizli’de Gökyüzü Gözlem Etkinliklerinin Geliştirilmesi İçin Yapılması Gerekenleri Açıkladı
Denizli Beyağaç Topuklu Yaylasında 2022, 2023, 2024 ve 2025 yıllarında gerçekleştirilen gökyüzü gözlem etkinliklerini turizm açısından değerlendiren ve gökyüzü gözlem etkinliklerine yönelik tutumları inceleyen Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) Turizm Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Serkan Bertan, karanlık gökyüzü parkı yapılması gerekenleri ortaya koydu.
Gökyüzü
gözlem turizmi için Beyağaç Topuklu Yaylasının karanlık gökyüzü parkı olarak
tanınmasının oldukça önemli olduğunu belirten Prof. Dr. Serkan Bertan, Topuklu
Yaylası’nın ülkemizde ilk Karanlık Gökyüzü Parkı olması ile ulusal ve uluslararası
alanda farkındalığının artacağını, yörenin gelişmesine ve astroturizm
destinasyonu olarak anılması ve tanınmasına katkı sağlayacağının atını çizdi. Denizli
Beyağaç Topuklu Yaylasından 2022, 2023, 2024 ve 2025 yıllarında gerçekleşen
Gökyüzü Gözlem Etkinliklerini inceleyen Prof. Dr. Bertan ortaya çıkan sonuçları
şöyle aktardı: “2023 yılında katılımcıların %84,27’si, 2024 yılında %70,59’u ve
2025 yılında %81,1’i 18 yaşından büyüktür. 2023 yılında katılımcıların %61,1’i
lisans, %26,8’i lisansüstü 2024 yılında %57,1’i lisans, %30’u lisansüstü, 2025
yılında %58,4’ü lisans ve %25,3’ü lisansüstü mezunudur. Son üç yılda
katılımcıların büyük çoğunluğu evli ve lisans ve üstü mezunudur. Gökyüzü gözlem
etkinliklerine katılım oranları incelendiğinde 2023 yılında katılımcıların
%49,1’i ilk kez, %24,1’i ikinci kez, %8,3’ü üçüncü kez katılmış, 2024 yılında
katılımcıların %43,3’ü ilk kez, %25,5’i ikinci kez, %9,3’ü üçüncü kez katılmış,
2025 yılında katılımcıların %47,5’i ilk kez, %19’u ikinci kez, %12,8’i üçüncü
kez katılmıştır. Katılımcıların büyük çoğunluğu gökyüzü gözlem etkinliğine
katılma kararını kendisinin verdiğini belirtmişlerdir. Katılımcıların büyük bir
çoğunluğu 41-45 yaş arası, Denizli ilinden katılmış, ailesi ile birlikte
gelmişler, 2 kişi olarak ve çoğunlukla öğretmenler katılmıştır. Katılımcıların
katıldıkları yıllara göre bakış açıları ele alındığında 2024 ve 2025
yıllarındaki katılımcılar, 2023 yılındaki katılımcılara göre ‘daha önceki
gökyüzü gözlem etkinliklerine katılmalarının bu etkinliğe katılmasına olumlu
yönde etkilediğini’ ifade etmiştir. 2023 ve 2024 yıllarındaki katılımcılar,
2025 yıllarına göre ‘gökyüzü gözlem etkinliğine katılmasının kendisi için başka
bir yeri ziyaret etmekten daha önemli olduğunu’, ‘gökyüzü gözlem etkinliğinde
sahip olacağı deneyimin yerine başka bir deneyim yer alamayacağına’, ‘diğer
turizm türlerine kıyasla astroturizm amaçlı seyahat etmeyi tercih etiklerini’, ‘gökyüzü
gözlem etkinliklerinin geliştirilmesini desteklediklerini’, ‘gökyüzü gözlem
etkinliklerinin yöre için ek gelir kaynağı oluşturduğunu’, ‘gökyüzü gözlem
etkinliklerinin yörenin gelişmesine katkı sağladığını’, ‘aynı zamanda yörenin
turizmine katkı sağladığını’ ve ‘gökyüzü gözlem etkinliğinin yöreyi daha fazla
tanıttığını’ ifade etmişlerdir.”
“Gökyüzü gözlem etkinlikleri, kırsal,
kültür, spor, doğa, yayla, eko ve gastronomi turizmi ile birlikte ele
alınmalıdır”
Bu
sonuçlardan hareketle Topuklu Yaylası için açıklamalarını devam eden Prof. Dr.
Bertan şunları kaydetti: “Park yönetim planı kapsamında gözlem alanı, eğitim
alanı, yeme içme alanı, çadır alanı, karavan alanı, revir alanı, yönetim alanı,
gözlemevi alanı, yürüyüş alanları ve otopark alanları tabelalandırılmalıdır.
Teleskop ve Astrofotografcılar için alanlar ayrı olmalı bu alanda çadırlara
izin verilmemelidir. Revir alanı ayrıca planlanmalıdır. Gözlemevi
tamamlanmalıdır. Araçların alana girişi izin verilmemeli, otopark alanları
dışında araç park edilmemelidir. Yönetim alanı olmalı, her türlü bilgilendirme
buradan yapılmalıdır. Yerel halk sürece entegre edilmeli, etkinliklerinin
bazıları Beyağaç ilçe merkezinde gerçekleştirilmeli, yerel halkın katılımı
sağlanması için astroturizm seminerleri düzenlenmeli, astroturizm çalıştayı
yapılmalıdır. Gökyüzü gözlem etkinlikleri, kırsal, kültür, spor, doğa, yayla,
eko ve gastronomi turizmi ile birlikte ele alınmalıdır. Etkinliğin verimli ve
sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmesi için etkinlik katılımcısı her gecen gün
arttığından, 1 teleskop için en az 100 metrekare planlanmalıdır. Uluslararası
organizasyon için dünya çapında tanıtım ve pazarlama çalışmalarına
başlanmalıdır. Web sayfası (harita, telefon, eğitim programı, e-mail)
oluşturulmalıdır. Girişte yaylanın haritası verilmeli ve kurallar
açıklanmalıdır.Yetersiz konaklama için glambing planlanmalı ve sayısı artırılmalıdır.
Çadır ve karavan alanları ayrı olarak planlanmalıdır. Alanda yeterli tuvalet ve
duş imkânı sağlanmalıdır. Gastronomi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, yemek
pişirilmesi ve servisi için mutfak ekipmanları içeren portatif mutfak
kurulmalıdır. Hanay Evlerinin restoran kısmı tamamlanmalıdır. Etkinliklerde
Beyağaç yöresinde yetiştirilen ve üretilen ürünler kullanılmalıdır. Topan
Tarna, Yoğurtlama, Acılı Kavurma, Taze Fasulye Yoğurtlaması, Sareli Tatlısı). Beyağaç
Ekmeği, Beyağaç Mısır Ekmeği, Tarhana, Yoğurtlama, Kırtıl Çayı, Acılı Kavurma
(Kızılağaç), Tavuk Ekşilemesi, Pekmezli Nişaşta Helvası, Börülçe Ekşilemesi,
Saç Kebabı, Yoğurtlama, Keşkek, Tez Turşu, Nohutlu Et Aşı, Bulamaç, Domateş
aşı, Cerpleme ve Aşure yöresel lezzet olarak sunulmalıdır. Seyahat ve
rekreasyon faaliyetleri kapsamında trekking etkinliği yapılmalı, doğa yürüyüş
parkurları takip edilmelidir (https://benimormanim.ogm.gov.tr/ekoturizm-rotalari/eskere-ekoturizm-alani-871#kml).
Karagöl, Kartal Gölü, Eşen Göleti, Boyalı Dere, Yumaklı Yaylası, Anıt Karaçam
Ormanlarına geziler planlanmalıdır. Hüseyin Çokal Yağlı Pehlivan Güreşleri,
Kartal Gölü, Anıt Orman ve Eren Günü etkinlikleri hakkında bilgi verilmelidir. El
Sanatları (Kilim, Kolan örgü yapımı etkinlikleri, kolon dokuma, sipsi yapımı)
etkinliklerine yer verilmelidir. Yaşayan İnsan Hazinesi Halime Özke hakkında
bilgi verilmeli ve Sipsi Dinleti etkinlikleri yapılmalıdır. Karanlık Gökyüzü
Turizm yolunda yer alan değerler için karekodlu levhalar yerleştirilmeli.
(Kayaca - Eren Günü Kutlamaları (Beyağaç), Terrekota (Tavas), Hırka Camisi
(Tavas), Topuklu Yaylası (Beyağaç), Kartal Gölü-Anıt Karaçam Ormanı (Beyağaç),
Karagöl (Beyağaç), Hanay Evleri). Bitki
florası hakkında bilgilendirme yapılmalı ve yapılaşmaya kesinlikle izin
verilmemelidir.”
Dekan Bertan: “Beyağaç Gökyüzü Gözlem
etkinlikleri kırsal kalkınmaya katkı sağlaması için Topuklu yaylasının karanlık
gökyüzü parkı olması oldukça önemlidir”
Prof.
Dr. Serkan Bertan açıklamalarını şu şekilde tamamladı: “Beyağaç Topuklu Yaylası
için 2022 yılında Uluslararası Karanlık Gökyüzü Parkları Birliği’ne Karanlık
Gökyüzü Park başvuru dosyası hazırlanarak gönderilmiş resmi başvuru yapılmış,
birinci aşama tamamlanmış, ikinci aşamaya geçilmiştir. 2023 yılında Ethem Hoca
ile Gökyüzü Gözlem Etkinliğine ‘Uluslararası Karanlık Gökyüzü Parkları
Komitesinin’ üyesi katılmış, alanda inceleme yapmıştır. İkinci Aşama için
Denizli Valiliği, Denizi Büyükşehir Belediyesi, Pamukkale Üniversitesi, Orman
Bölge Müdürlüğü ve Türk Astronomi Derneğinden destek mektupları alma süreci
devam etmektedir. Karanlık Gökyüzü Park Programına katılmak için; Park yönetimi
oluşturulmalıdır. Aydınlatma Yönetim Planı hazırlanmalı, aydınlatma sistemleri
bu plana uygun olmalıdır. Karanlık gökyüzüne uygun iyileştirmeler
gerçekleştirilmeli, park kırmızı ışıkla ışıklandırılmalıdır. Aydınlatma
politikası kapsamında proje çizilmiştir. Yaylanın güvenlik amaçlı tel örgü
projeleri tamamlanmalıdır. Gece gökyüzün izlemek, geceleyin görülen yıldızlar,
samanyolu ve ufukta beliren ışık kümeleri betimlenmiştir. Gece gökyüzünü izleme
ve ölçümler devam etmelidir. Işık kirliliği düzenli olarak ölçülmeli ve
izlenmelidir. Karanlık gökyüzü konusunda liderlik ve farkındalık çalışmaları
yürütmelidir. Halkla ilişkiler, tanıtım ve eğitim devam etmelidir. Beyağaç
Gökyüzü Gözlem etkinlikleri kırsal kalkınmaya katkı sağlaması için Topuklu
yaylasının karanlık gökyüzü parkı olması oldukça önemlidir.”